Geskiedenis

Redes vir die stigting van die C&N Sekondêre Meiseskool Oranje met spesiale verwysing na Pres. Steyn

Na sy terugkeer uit Europa in 1905 was Pres. Steyn meer as ooit tevore besiel met die ideaal van ‘n verenigde Suid-Afrika. Om dit te kon bewerkstellig moes die Afrikaner eers op geestelike, kulturele en ekonomiese gebied opgehef word. Hiervoor beywer die president hom en glo dat die doeltreffendste wyse waarop dit gedoen kan word – die onderwys is. Alhoewel die land verward was deur na-oorlogse toestande, armoede en Britse oorheersing het Pres. Steyn sy hoop gevestig op die jeug van die volk. “Opvoeding en onderwys sal my lewenstaak wees want daarvan hang ons volksbestaan af”.Waar Lord Milner in die onderwys die middel tot vernietiging van die Afrikaner gesien het, het Pres. Steyn daarin sy redding gesien.

Ten spyte van die verdwyning van die meeste CNO skole in die Vrystaat besluit Pres. Steyn, wat ook lid was van die Sentrale komitee vir CNO skole, om ‘n normaal- en meisieskool in Bloemfontein te stig waar die Afrikaanse plattelandse dogters ‘n Christelik-Nasionale opvoeding kon kry. Onderhandelinge oor die stigting vind reeds so vroeg as 1905 plaas. By die notule van elke vergadering verskyn Pres. Steyn se handtekening. Op 11 April 1907 kon die eerste klasse in aanvang neem.

Vir die stigting van die skool het Pres. Steyn en die kuratore finansiële steun ontvang van die N G Kerk asook uit die buiteland. Bekende Boere-leiers het in Europa geld ingesamel vir die skool. In ‘n brief aan koningin Wilhelmina skryf Mev. Steyn dat Nederland die grootste finansiële bydrae gelewer het vir die totstandkoming van die skool.By die formele opening van die skool, 2 Augustus 1907, het Pres. Steyn, as voorsitter van die kuratorium, in sy openingsrede die redes vir die stigting van die skool, duidelik uiteengesit. ‘n Verslag hieroor kan in “De Vriend des Volks” van 09.08.1907 gelees word. Redes genoem deur Pres. Steyn Gee die vrou godsdiens, eerbied en geloof in die goeie, die edele en die heilige, en sy staan so vas soos ‘n rots.

Sy sal, as die geleentheid hom voordoen, ‘n heldin word”. Dit is wat Pres. Steyn in gedagte gehad het met die stigting van die Oranje Meisieskool.

Waarom die skool se naam “Oranje” genoem is

Pres Steyn het dit self só uitgedruk: “Zy draagt de naam van Oranje. Hoewel klein en arm zyn wy nochtans een dankbaar volkje. Daarom hebben wy deze school de naam van Oranje gegeven als een eerbiedige huldeblyk aan die jonge Vorstin van Oranje, die niet geaarzeld heeft om in donkere dagen van ons volk haar sympathie met haar stamgenoten te tonen, en als blyk van onze dankbaarheid jegens het Nederlandse volk voor hetgeen ze toen en sedert dien voor ons heeft gedaan.” Mag ons die roemryke naam waardig wees, het hy bygevoeg.Mev E Eybers , eerste skoolhoof het haar reeds tydens Oranje se 39ste verjaardag in 1946 só bygevoeg: Die stryd van die Boerevolk herinner aan die stryd van die Huis van Oranje teen die Spaanse oorheersing. Holland se herbergsaamheid teenoor Republikeinse staatsmanne, Kruger, Steyn e.a. is daarmee erken. Ook word erken Holland se bydrae tot die behoud van die Afrikanervolk in die vorm van geld, wat bymekaar gemaak en aan die kerk oorgedra is. Deur bemiddeling van Pres. Steyn is ‘n groot gedeelte daarvan aan Oranje geskenk.

Ons Skoolwapen

Deur die ywer en idealisme van die gevierde president, Marthinus Theunis Steyn, is daar in 1907 ‘n nuwe meisieskool, Oranje, in die Vrystaat gestig, met die vooropgestelde doel “een kragtige, vormende invloed op die toekomstige moeders van het volk”. As blyk van erkentlikheid teenoor die jong Nederlandse Koningin, Wilhelmina, vir haar meegevoel en daadwerklike steun aan die president en sy gade, is daar besluit dat die skool met sy naamgewing, hulde aan die huis van Oranje sou bring.

n Geruime tyd na die stigting van die skool is daar behoefte gevoel aan ‘n skoolwapen. Dadelik ontstaan die gedagte nogeens om by die vorstehuis van Oranje aan te klop. Sou dit moontlik wees om die kenteken van daardie adellike koningshuis, wat enersyds nie net om sy dapperheid en deursettingsvermoë tydens sy godsdienstige stryd van tagtig jare teen Spanje, bekend is nie, maar andersyds ook om hul eg-menslike meegevoel en hulpvaardigheid jeens ‘n moeggeslaande volkie, as pand aan ons Afrikaner-dogters te gee? Mev President Steyn het deur die regte diplomatieke kanale aan haar Majesteit Koningin Wilhelmina geskrywe.

Hierdie vergunning kon die jong vorstin egter nie toestaan nie. Baie beleefd en vriendelik is die trant van haar brief, waarin sy daarop wys dat indien sy eenkeer sou toestem, sy dit aan geen ander openbare liggaam kon weier nie. Nou tree die president en sy gade na vore en toon hul daadwerklike belangstelling in die skool, deur die familiewapen van die Steyns, afkomstig uit Haarlem , Holland vir skoolgebruik te oorhandig. En met die leuse “Vooruit” waarvan die drie eendjies die simboliese betekenis dra, het Oranje die afgelope jare steeds voortbeweeg, getrou aan die hoë ideale wat hul ontsterflike stigter beoog het, diep gewortel in sy onwrikbare geloofsvertroue in die dogters van ons volk.